De Herbergier: warm thuis voor mensen met geheugenproblemen

Ouderenzorg voor mensen met geheugenproblemen krijgt op een bijzondere manier vorm in het voormalig broederhuis St. Joseph in Oudenbosch. In De Herbergier, aan de rand van het dorp, met uitzicht op de kapel St. Louis en het Arboretum. Geen instelling, maar een huis. Zorgondernemers Rein Bouwens en Mario Winters wonen en leven er zelf ook. Het zorgkoppel heeft achtergronden in zorg en sociaal werk. Hun gedeelde overtuiging? Zorg kan en moet anders. Dichtbij, menselijk, verweven met het dagelijks leven.

Gedeeld levensproject

Het verhaal van Rein en Mario begint bij henzelf, niet in een bestuurskamer of zorginstelling. Mario komt uit België en werkte jarenlang in het sociaal beleid bij een gemeente. Rein is verpleegkundige en gezondheidswetenschapper, met een loopbaan in ziekenhuiszorg, onderwijs en beleidsfuncties.

“Voor de liefde,” antwoordt Mario op de vraag hoe ze hier terechtkwamen. Wat begon als een latrelatie groeide uit tot de grote vraag: wat willen we samen en voor de maatschappij betekenen?

Ze dachten eerst aan andere dingen. Retraites, bezinningsplekken, iets met verdieping en verstilling. “Mooie ideeën, die bleven hangen in de brainstorm en lastig concreet te maken,” zegt Rein. Via een oud-collega komen ze bij De Herbergier in Tilburg. Eén bezoek verandert alles. “We stapten binnen en dachten meteen: dit is het.”

Geen rationele keuze, maar herkenning. De sfeer, de manier van kijken naar mensen, de kleinschaligheid, dat raakt hen. Dat is het begin van hun dagelijks leven nu.

Samen een huishouden draaien

De Herbergier is een landelijke formule voor mensen met geheugenproblemen, met 58 huizen in heel Nederland. Wat De Herbergier onderscheidt, is de manier waarop het leven hier is georganiseerd. Geen zorginstelling, maar een huishouden met plek voor iedereen. Hier wordt geleefd, geliefd, geleerd en gewerkt, in nabijheid en veiligheid.

“Het is hier echt kleinschalig,” vertelt Mario. “We wonen met 17 à 18 mensen. Je kent elkaar, je ziet elkaar elke dag. Je hoeft elkaar maar aan te kijken en je weet hoe het gaat.”

Die nabijheid maakt zorg anders, niet iets is wat je levert. Het ontstaat vanzelf in het samen leven. Samen koffiedrinken, wandelen, boodschappen doen, werken in de (moes)tuin of spontaan besluiten om met mooi weer te barbecueën. Het dagelijks leven is leidend, zonder vast schema. Het huis zelf versterkt dat warme gevoel van thuis, met de glas-in-loodramen, oude kapelstructuur, de centrale woonkamer met keuken. Er zijn 17 ruime kamers en een logeerkamer, verdeeld over 3 verdiepingen.

Er is geen afstand tussen wonen, zorgen en leven, maar directe betrokkenheid van iedereen die er woont en werkt. Geen hiërarchie of lagen van management. Rein vertelt: “Wij doen echt alles met onze 25 medewerkers. Van beleid tot praktische dingen, van zorg tot een wc ontstoppen. Die betrokkenheid maakt het werk intens. Het is een 24-uurs bestaan, werk en privé lopen door elkaar. Vakantie moeten we plannen, maar de verbinding blijft. Als er iemand 100 jaar wordt, dan wil je daar toch bij zijn!”

Vrijheid centraal

Een belangrijk principe van De Herbergier is het opendeurbeleid. Bewoners mogen gaan en staan waar ze willen, binnen en buiten. Dat is een bewuste keus.

“Wij vinden het niet menswaardig om mensen op te sluiten,” zegt Mario. Natuurlijk brengt dat risico’s met zich mee, maar die bekijken ze samen. “Risico’s zijn er in elk mensenleven. Het gaat erom wat verantwoord is en hoe je daar mee omgaat. Dat is samen zoeken.”
Die openheid werkt door in de relatie met de omgeving. Mensen uit de buurt kennen de bewoners, maken een praatje, helpen soms even mee of bellen als er iets niet klopt.

Familie krijgt een andere plek

Ook de rol van familie is in deze vorm van zorg anders dan in traditionele instellingen. Mantelzorgers worden niet belast, maar op een andere manier betrokken. “Wij willen dat kinderen weer kind kunnen zijn,” legt Rein uit. “En partners weer partner. Wij nemen de zorg van hen over.”

Het begint altijd met een persoonlijke kennismaking. Niet iedereen past binnen De Herbergier. En wonen en leven in De Herbergier past niet bij iedereen. “We kijken of het goed voelt voor beide kanten,” zegt Mario. Een wederzijdse keuze, vertrouwen en herkenning staan centraal.

Zorg in een steeds complexere wereld

De toekomst brengt uitdagingen. Een oud gebouw vraagt onderhoud en duurzaamheid, de zorgwereld wordt steeds complexer. Maar voor Rein en Mario ligt de grootste uitdaging ergens anders: het bewaken van nabijheid in een systeem met steeds meer regels, registratie en verantwoording.

“We willen zo ver mogelijk wegblijven van bureaucratisering van de zorg,” zegt Rein. “Onze medewerkers zijn bij de bewoners, niet achter computers.”

Daarin zit de kern: zorg draait om het dagelijks leven van mensen, niet om systemen of diagnoses. Juist daar zitten de momenten die verschil maken: een lach aan tafel, iemand die weer even meedoet of een familie die merkt dat vader of moeder zich hier thuis voelt. “Dat zijn dingen die blijven hangen,” zegt Mario. “Daar doen we het voor.”

“Eigenlijk wil ik af van het woord dementiezorg,” zegt Rein. “Het gaat om mensen met geheugenproblemen en hoe hun leven zo goed mogelijk door kan gaan.”

En precies daar krijgt De Herbergier in Oudenbosch zijn betekenis: in een huis waar mensen op hun eigen manier meedoen aan het leven.